Prvobitni sajt NBCG: old.nb-cg.me

Legati

Nacionalna biblioteka Crne Gore „Đurđe Crnojević“ posjeduje sedam legata, to jest sedam posebnih biblioteka koje su istaknute crnogorske javne ličnosti poklonile Nacionalnoj biblioteci. To su legati: dr Pera Šoća, Nikole Đonovića, prof. Dušana Gvozdenovića, akademika dr Pavla Mijovića, Radivoja-Lole Đukića, akademika dr Dušana J. Martinovića i akademika dr Nika S. Martinovića. Legati se sastoje iz monografskih i periodičnih publikacija, arhivske građe, kao i ličnih predmeta darodavaca. Legatske biblioteke nezamjenljiv su izvor za proučavanje života i rada darodavaca, a svaka od njih ima svojstvo spomenika kulture. Sve monografske publikacije svih legata dostupne su za pretraživanje preko elektronskog kataloga Nacionalne biblioteke.

Legat dr Pera Šoća (1884-1966)

Kulturni radnik, publicista i političar, ministar u Vladi Kraljevine Crne Gore, jedan od prvih crnogorskih bibliografa. Legat se sastoji iz monografskih publikacija, ukupno 2.172, sa 3.106 priloga, većinom na stranim jezicima (francuskom, italijanskom, ruskom), izdatih krajem XIX i početkom XX vijeka; periodičnih publikacija, koje broje 201 naslov, odnosno 2.093 broja, takođe s kraja XIX i početka XX vijeka. Legat sadrži i veoma obimnu i značajnu arhivsku građu, sređenu (sa potrebnim registrom) i dostupnu korisnicima. Smještena je u 86 arhivskih kutija, odnosno u 507 fascikli, i broji oko 90.000 dokumenata, zabilješki i novinskih isječaka. Poseban značaj ima građa koja se odnosi na istoriju Crne Gore od 1915. do 1925. godine, odnosno na period izbjeglištva crnogorske vlade i njenog suverena, jer u crnogorskoj istoriografiji o tom periodu nema dovoljno podataka ni autentičnih dokumenata. Značajna je i prepiska koju je dr Pero Šoć održavao sa poznatim ličnostima toga doba. U sastavu ovog legata je i obimna leksikografska građa, kao i lični predmeti dr Pera Šoća.

Legat Nikole Đonovića (1885-1974)

Advokat i publicista, autor je 12 knjiga i brošura, kao i velikog broja članaka u dnevnoj i drugoj štampi. Pisao je i eseje, rasprave i nekoliko monografija. Njegovo najznačajnije ekonomsko-teorijsko djelo, Savremeni ekonomski problemi, nagrađeno je od Srpske akademije nauka i umetnosti. Legat Nikole Đonovića sadrži monografske publikacije, ukupno 642 sa sedam priloga, periodične publikacije sa 59 naslova, odnosno 409 brojeva. Uz legat nalazi se i arhivska građa. Publikacije ovog legata uglavnom su iz oblasti pravnih nauka.

Legat Dušana Gvozdenovića (1917-1993)

Univerzitetski profesor, publicista. Studije matematike i fizike završio je u Beogradu, dok je kao profesor radio u Cetinjskoj gimnaziji, u gimnaziji u Zagrebu i Višoj pedagoškoj školi na Cetinju. Od 1968. do 1978. godine, kao ekspert UNESCO – a, predavao je matematiku na visokim školama u afričkim zemljama. Učestvovao je u stvaranju i rukovođenju crnogorskog PEN  centra i Društva poštovalaca dinastije Petrović – Njegoš. Legat Dušana Gvozdenovića sadrži 1.602 monografske publikacije i 65 naslova časopisa, odnosno 662 broja sa četiri priloga uz njih. I monografske i periodične publikacije pretežno su na stranim jezicima, i to iz oblasti matematike i fizike.

Legat akademika dr Pavla Mijovića (1914-1996)

Istoričar umjetnosti, član Crnogorske akademija nauka i umjetnosti (CANU), publicista. Studirao je medicinu i istoriju umjetnosti, a doktor istorijskih nauka postao je 1958. godine. Bio je redovni profesor istorije umjetnosti i dekan Kulturološkog fakulteta na Cetinju. Prvi je predsjednik crnogorskog PEN centra. Bavio se proučavanjem srednjevjekovne umjetnosti, obavljao arheološka istraživanja, a bavio se i zaštitom i proučavanjem spomenika kulture. Osnovao je Muzej Ulcinj i autor je projekta Istorija likovnih umjetnosti Crne Gore CANU. Napisao je tridesetak knjiga i oko 250 članaka i rasprava. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i jedan od osnivača Matice Crnogorske. Njegov legat sadrži 4.170 monografskih publikacija, sa 381 prilogom, periodične publikacije sa 179 naslova, odnosno 1.266 broja sa 32 priloga. Gotovo sve publikacije odnose se na umjetnost i istoriju umjetnosti.

Legat Radivoja-Lole Đukića (1923-1995)

Crnogorski i jugoslovenski reditelj,  pisac i novinar, filmski i televizijski stvaralac, slikar. Studirao je slikarstvo na Likovnoj akademiji i filmsku režiju na Visokoj filmskoj školi u Beogradu. Osnivač je Humorističkog pozorišta (Pozorište na Terazijama), a u Televiziji Beograd od njenog osnivanja djelovao je kao pomoćnik direktora za produkciju i glavni i odgovorni urednik kulturno-umjetničkog programa. Režirao je više igranih filmova, a snimao je i dokumentarne, nastavne i lutka-filmove i pisao komedije, pjesme i pozorišne komade za djecu. Autor je oko 200 serijskih humorističkih emisija i TV komedija i satira koje je najčešće i  režirao. Legat Lole Đukića sadrži 319 monografskih publikacija, devet naslova, odnosno 188 brojeva periodičnih publikacija, arhivsku i audio-vizuelnu građu i likovne radove. Posebna vrijednost legata su scenariji za snimljene i nesnimljene filmove i TV serije, kao i neobjavljeni književni radovi Lole Đukića, za koje je nosilac autorskih prava upravo Nacionalna biblioteka. Povodom 20. godina od smrti autora, Nacionalna biblioteka je izradila „Digitalnu kolekciju Legat Radivoja Lole Đukića“, koja sadrži izbor iz književne, filmske i likovne građe Lole Đukića.

Legat akademika dr Dušana J. Martinovića  (1933-2011)

Publicista, bibliograf, član Crnogorske akademija nauka i umjetnosti (CANU), doktor geografije, urednik mnogih listova i časopisa, profesor (1957−1963), direktor Cetinjske gimnazije (1963−1973), dugogodišnji direktor Nacionalne biblioteke Crne Gore, glavni i odgovorni urednik Crnogorske bibliografije 1494-1994. Dušan Martinović uvršten je u enciklopedijsku ediciju Who is Who in the Word 1995 (Ko je ko u svijetu), Enciklopediju knjige (Moskva 1999), publikaciju Outstanding People in the 20th Century (Izvanredni ljudi 20. vijeka – Cambridge 2000), kao i u rusku enciklopediju Библиотечная енциклопедия (Moskva 2007). Legat sadrži oko 1400 monografskih publikacija, odnosno 1209 brojeva, većinom na stranim jezicima, kao i 95 naslova periodičnih publikacija, posebno iz oblasti bibliotekarstva.

Legat akademika dr Nika S. Martinovića (1914-1975)

Pravnik, filozof, književnik, dugogodišnji direktor crnogorske Nacionalne biblioteke, član Glavnog odbora NOF Crne Gore, član SUBNOR-a, odbornik Skupštine Opštine Cetinje, republički poslanik, odlikovan Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem i Ordenom rada sa crvenom zastavom, urednik mnogih listova i časopisa (Pobjeda, Istorijski zapisi, Stvaranje, Starine Crne Gore…), edicije Istorijskog instituta Zbornik za proučavanje Njegoša i edicije IP Obod. Objavljivao je naučna djela, istorijske i književne studije i rasprave. Legat sadrži oko 2555 monografskih publikacija, većinom na stranim jezicima (najviše ruskom), zatim 280 naslova periodičnih publikacija, uglavnom časopisa, većinom na stranim jezicima (najviše ruskom). Legat sadrži i veoma obimnu arhivsku građu (rukopisi, kartografija, pisma, ploče, razglednice, čestitke, fotografije i sl.). U legatu se nalaze i lični predmeti dr Nika S. Martinovića (radni sto, njegov portret, polica za knjige, ordenje i sl.).