Zbirka stare i rijetke knjige

Zbirka stare i rijetke knjige sadrži oko 10.000 bibliotečkih jedinica, u koje spadaju inkunabule, postinkunabule, stare knjige (ćirilične knjige štampane do 1868. godine,  a latinične do 1800.), rijetka izdanja i minijature. U Zbirci se nalazi i devet izuzetno značajnih rukopisnih knjiga (pretežno ljekaruša).

Najvrjednija rukopisna ćirilička knjiga je Oточник, s kraja XIV vijeka. Što se tiče ostalih štampanih knjiga, u Zbirci su najstarije Noctes Atticae, štampana u tipografiji Andrije Paltašića-Kotoranina (Venecija, 1477) i Epistolae sancti Hieronymi (Venecija, 1496. godine, štampar Jovan Varcelens). Primjerci su reprezentativni, sa istaknutim tipografskim obilježjima.

Iz XVI vijeka u Zbirci su tri paleotipa, štampana u Veneciji od 1554. do 1561. godine: Служабник (1554), Октоих петогласник (1560) i Триод посни (1561). Ova ćirilična izdanja preštampali su sa izdanja Božidara Vukovića-Podgoričanina njegovi nasljednici, sin Vićenco i Stefan iz Skadra.

Zbirku stare i rijetke knjige čini i 68 izuzetno vrijednih knjiga iz XVI-XVII vijeka, uglavnom na latinskom jeziku. Iz XVIII vijeka nalazi se 39 knjiga (45 primjeraka na srpskom jeziku) i 280 naslova (732 primjerka na stranim jezicima). Preovlađuju izdanja na latinskom, francuskom, njemačkom i ruskom jeziku. Najbrojnija cjelina u Zbirci su ćirilične knjige iz XIX vijeka (oko 680 naslova, odnosno 750  primjeraka).

Od periodičnih publikacija s kraja XVIII i iz XIX vijeka po raritetnosti se izdvaja Orfelinov Славено сербскиј магазин, prvi srpski časopis iz 1768. godine. Među periodičnim publikacijama su i Letopis Matice srpske, najstariji živi srpski časopis (pokrenut 1824. godine), zatim Grlica (1835-1839), Crnogorski kalendar iz Njegoševe štamparije, kao i Srpsko-dalmatinski magazin (1836-1873), koji predstavlja izuzetnu rijetkost.

Dragocjenu cjelinu ove zbirke čine i rijetke knjige, ilegalna, revolucionarna i ratna izdanja (iz perioda Drugog svjetskog rata); elzevire i bibliofilska izdanja, knjige sa bilješkama i posvetom autora i drugih značajnih ličnosti, radovi sa rijetkim pečatima, rijetki reprinti ili faksimili starih knjiga, izdanja štampana u malom tiražu i minijature…